Drög að nýjum lögum um lagareldi kynnt til samráðs

Mikilvægt að hagsmunaaðilar í Ölfusi rýni frumvarpið

Atvinnuvegaráðuneytið hefur kynnt til samráðs drög að frumvarpi til nýrra heildarlaga um lagareldi. Með frumvarpinu er lagt til að sett verði ein samræmd lög sem taki til sjókvíaeldis, landeldis, hafeldis og fjarðabeitar og leysi af hólmi gildandi lög um fiskeldi og gjaldtöku vegna fiskeldis í sjó.

Í frumvarpsdrögunum er landeldi í fyrsta sinn tekið til sérstakrar og heildstæðrar umfjöllunar í lögum. Þar er meðal annars fjallað um leyfisveitingar, eftirlit, smitvarnir, dýraheilbrigði, búnaðarkröfur og umhverfisþætti sem varða landeldisstöðvar. Markmið frumvarpsins er að skýra lagaumgjörð greinarinnar og bæta stjórnsýslu, meðal annars í ljósi reynslu síðustu ára og ábendinga Ríkisendurskoðunar.

Breytt fyrirkomulag leyfisveitinga

Samkvæmt frumvarpsdrögunum verður rekstrarleyfi fyrir landeldi veitt af Matvælastofnun. Bindandi umsögn Umhverfis- og orkustofnunar um mengunarvarnir og aðra umhverfisþætti mun koma í stað sérstaks starfsleyfis samkvæmt lögum um hollustuhætti og mengunarvarnir. Sveitarfélög halda áfram lykilhlutverki sínu í gegnum skipulags- og landnotkunarmál, auk aðkomu Skipulagsstofnunar að mati á umhverfisáhrifum eftir því sem við á.

Þessar breytingar hafa áhrif á skipulag leyfisferla og verkaskiptingu milli stjórnvalda þegar kemur að uppbyggingu og rekstri landeldis.

Áhersla á smitvarnir, búnað og frárennsli

Í frumvarpinu er sérstakur kafli sem fjallar um smitvarnir og dýraheilbrigði í landeldi. Þar eru meðal annars sett ákvæði um bann við stroki, kröfur um innra eftirlit, vöktun affalla og heimildir Matvælastofnunar til að skilgreina áhættu- og hættusvæði í kringum landeldisstöðvar. Þá er kveðið á um eftirlit með frárennsli og mögulegar kröfur um hreinsun þess, í samráði við Umhverfis- og orkustofnun.

Þessi atriði geta haft mismunandi áhrif á hönnun, staðsetningu og rekstur landeldisstöðva, eftir umfangi og aðstæðum hverju sinni.

Framleiðslugjald og landeldi

Framleiðslugjald, sem fjallað er um í frumvarpsdrögunum, tekur samkvæmt núverandi texta eingöngu til sjókvíaeldis. Landeldi fellur því ekki undir þau ákvæði að svo stöddu. Gert er þó ráð fyrir endurskoðun laganna síðar, með hliðsjón af reynslu af framkvæmd þeirra.

Hvatning til þátttöku í samráðsferlinu

Ölfus Cluster hvetur eldisfyrirtæki í Ölfusi, sveitarfélagið Ölfus og aðra hagsmunaaðila á svæðinu til að kynna sér frumvarpsdrögin vel, meta hvernig þau kunna að hafa áhrif á starfsemi, skipulag og framtíðaruppbyggingu landeldis í Ölfusi og senda inn umsagnir.

Samráð um frumvarpið fer fram á Samráðsgátt stjórnvalda og er opið fyrir umsagnir til og með 26. janúar 2026.

Hlekkur á samráðsmálið:
https://island.is/samradsgatt/mal/4137

Virkt samtal við stjórnvöld á þessu stigi er mikilvægt til að tryggja að lagaumgjörð landeldis endurspegli raunverulegar aðstæður, tækifæri og áskoranir sem fylgja uppbyggingu greinarinnar í Ölfusi.