Lagarlíf: Frá litlum samráðsfundi í alþjóðlega ráðstefnu um lagareldi
Gunnar Þórðarson, framkvæmdastjóri Lagarlífs, er fæddur og uppalinn á Ísafirði þar sem sjávarútvegur hefur alla tíð verið hluti af daglegu lífi. Hann kemur úr sjávarútvegsfjölskyldu og segir sjálfur að áhuginn á greininni sé einfaldlega „í blóðinu“.
Starfsferill hans endurspeglar þá tengingu vel. Hann byrjaði ungur til sjós og starfaði þar í tæpan áratug áður en hann tók við rekstri rækjuverksmiðju á Ísafirði og starfaði síðar í fiskvinnslu. Síðar lá leið hans í nám í alþjóðaviðskiptum og í kjölfarið inn í rannsóknir og þróun, þar sem hann hefur síðasta áratuginn starfað hjá Matís við verkefni tengd sjávarútvegi og fiskeldi.
Starfið hefur leitt hann víða um heim, til Kanada, Rússlands, Mexíkó, Sri Lanka og Úganda þar sem hann hefur unnið að verkefnum í greininni, meðal annars fyrir Alþjóðabankann. Þrátt fyrir alþjóðleg verkefni segir hann drifkraftinn alltaf þann sama: að taka þátt í þróun atvinnugreinar sem hefur tekið gríðarlegum breytingum á skömmum tíma.
Uppruni og markmið
Uppruna Lagarlífs má rekja til ársins 2016 þegar félagið Strandbúnaður var stofnað með það að markmiði að byggja upp faglegan og trúverðugan vettvang fyrir umræðu, fræðslu og miðlun þekkingar um lagareldi.
Að stofnuninni komu fjölmörg fyrirtæki og stofnanir sem tengdust greininni, þar á meðal Arctic Sea Farm, Stofnfisk, Fóðurverksmiðjan Laxá, Efla og fleiri aðilar, auk Matís sem var einn af stofnendum. Frá upphafi var lögð áhersla á að félagið væri ekki hagsmunasamtök heldur óháður vettvangur þar sem eldisfyrirtæki, þjónustuaðilar, stjórnvöld og þekkingaraðilar gætu hist og rætt þróun greinarinnar á faglegum forsendum.
„Þetta var vaxandi atvinnugrein og talið nauðsynlegt að leiða saman eldisfyrirtæki, þjónustuaðila, stjórnvöld og þekkingaraðila,“ segir Gunnar.
Lagarlíf: Frá litlum samráðsfundi í alþjóðlega ráðstefnu um lagareldi
Lagarlíf hefur á skömmum tíma þróast úr litlum innlendum samráðsvettvangi í mikilvæga alþjóðlega ráðstefnu um lagareldi. Ráðstefnan, sem haldin er árlega í Reykjavík, dregur nú að sér eldisfyrirtæki, þjónustuaðila, stjórnvöld og sérfræðinga víða að.
Að sögn skipuleggjenda endurspeglar vöxtur ráðstefnunnar hraða þróun í greininni sjálfri. Upphaflega var Lagarlíf hugsuð sem vettvangur þeirra íslensku fyrirtækja sem sáu tækifæri í lagareldi, en með aukinni þátttöku innanlands og utan hefur viðburðurinn orðið að árlegum samkomustað atvinnugreinarinnar.
Mikill uppgangur í fiskeldi
Gunnar tók við sem framkvæmdastjóri Lagarlífs árið 2019 af Valdimari Inga Gunnarssyni, sem hafði áður leitt uppbyggingu ráðstefnunnar og mótað grunn hennar á fyrstu árum. Með þeirri reynslu sem Gunnar hafði safnað í sjávarútvegi og fiskeldi tók hann við keflinu á tíma þegar greinin var í hröðum vexti. Að hans mati er fiskeldi í dag ein hraðast vaxandi og mest spennandi atvinnugrein landsins.
„Laxeldið er mjög spennandi atvinnugrein. Gríðarlegar fjárfestingar og mikill uppgangur. Þetta er hátæknigrein og krefst mikils mannauðs,“ segir hann. Hann bendir einnig á að landeldi á laxi hafi vakið sérstaka athygli á undanförnum árum.
„Fjárfestingar í landeldi eru slíkar að ekki hafa sést áður – jafnvel ekki í stórum virkjanaframkvæmdum.“
Vöxtur og flutningur í Hörpu
Fyrsta ráðstefnan var haldin árið 2016 á Grand Hótel í Reykjavík og var frá byrjun tveggja daga viðburður með áherslu á faglega umræðu og þekkingarmiðlun. Aðsókn jókst jafnt og þétt og innan skamms varð Grand Hótel of lítið fyrir vaxandi þátttöku. Þegar Grand Hótel hóf umfangsmiklar breytingar á fundaaðstöðu árið 2023 ákváðu skipuleggjendur að flytja ráðstefnuna í Hörpu — ákvörðun sem markaði tímamót í þróun Lagarlífs.
„Í rauninni kom enginn annar staður til greina miðað við þann fjölda sem við bjuggumst við,“ segir Gunnar Þórðarson.
Flutningurinn í Hörpu gerði kleift að stækka viðburðinn, bjóða fjölbreyttari dagskrá og taka á móti stærri hópum erlendra gesta. Þar með styrkti Lagarlíf stöðu sína sem alþjóðleg ráðstefna sem sækir í sig veðrið ár frá ári.
Gunnar Þórðarson, framkvæmdarstjóri Lagarlíf/Aqua-Ice
Alþjóðleg þátttaka eykst
Í upphafi var Lagarlíf fyrst og fremst innlendur vettvangur. Með aukinni fjárfestingu í laxeldi hér á landi og vaxandi alþjóðlegri athygli á íslenskum aðstæðum fór erlendum þátttakendum þó fljótt að fjölga. Á síðasta ári voru erlendir gestir um 40% þátttakenda, stærsti hópurinn frá Noregi.
Fjöldi erlendra eldisfyrirtækja nýtir nú Lagarlíf sem árlegan fundar- og tengslavettvang þar sem þau hittast og eiga samtal við þjónustuaðila, stjórnvöld og þekkingaraðila á einum stað. Til að mæta þessari þróun var ráðstefnan gerð enskumælandi: dagskrá, vefmiðlun og kynningarefni fara fram á ensku. Lagarlíf hefur jafnframt byggt upp vaxandi samstarf við ráðstefnur í fiskeldi í Noregi, Skotlandi og Kanada, sem hefur aukið sýnileika og opnað nýjar leiðir til þekkingarmiðlunar og tengslanets.
Viðbótarviðburðir í tengslum við Lagarlíf
Í tengslum við Lagarlífsráðstefnuna hafa á undanförnum árum verið haldnir viðbótarviðburðir sem hafa styrkt ráðstefnuna sem heild og skapað frekari tækifæri til þekkingarmiðlunar og tengslamyndunar í greininni.
Gunnar Þórðarson var hvatamaður þess að vinnustofur undir yfirskriftinni „Nordic Salmon“ yrðu haldnar í tengslum við Lagarlíf þannig að þátttakendur í vinnustofunum gætu jafnframt sótt Lagarlíf sjálft. Þetta mældist vel fyrir og árin 2021 og 2022 voru haldnar tvær vinnustofur undir merkjum Nordic Salmon í samstarfi Matís og AG-FISK í húsakynnum Ölfus Cluster í Þorlákshöfn.
Samtalsvettvangur á krefjandi tímum
Heimsfaraldur Covid-19 reyndi á ráðstefnuhald. Lagarlíf átti að fara fram í mars 2021 en var sett á ís vegna samkomutakmarkana. Síðla hausts opnaðist þó stuttur tímarammi og tókst að halda ráðstefnuna í október rétt áður en takmarkanir voru hertar á ný.
„Við fengum í rauninni viku glugga þar sem ráðstefnan var haldin rétt áður en allt lokaði aftur,“ segir Gunnar.
Gunnar telur að Lagarlíf, þótt það sé ekki hagsmunasamtök, hafi haft jákvæð áhrif á umræðu um lagareldi. Á ráðstefnunni hittast eldisfyrirtæki, þjónustuaðilar, stjórnvöld og þekkingaraðilar og eiga samtal. Þetta samtal er mjög mikilvægt og í raun hornsteinn Lagarlífs,“ segir hann.
Framtíð Lagarlífs
Samkeppni um alþjóðlegar ráðstefnur í fiskeldi hefur harðnað, en Gunnar segir að sérstaða Lagarlífs liggi í fagmennsku, opnu samtali og trúverðugleika.
„Það mun taka á í vaxandi samkeppni við aðrar eldisráðstefnur, en mikilvægt er að halda í þá sérstöðu að vera alþjóðleg ráðstefna í Reykjavík,“ segir hann. Að hans mati er það einmitt blanda fræðilegs fókus og opinna samræðna sem muni halda Lagarlífi í lykilstöðu þegar greinin heldur áfram að vaxa og þróast á alþjóðavísu.
